Aseksüellik LGBT mi? Bilimsel Perspektiften ve Günlük Hayattan Anlaşılır Bir Bakış

Aseksüellik konusu, son yıllarda hem akademik çevrelerde hem de sosyal medyada daha fazla konuşulmaya başlandı. Fakat hâlâ çok temel bir soru etrafında ciddi bir kafa karışıklığı var: Aseksüellik LGBT mi? Bu sorunun cevabı yalnızca “evet” ya da “hayır” ile geçiştirilemeyecek kadar katmanlı. Çünkü burada hem insan cinselliğinin biyolojik ve psikolojik çeşitliliği hem de toplumsal kimlik kategorileri devreye giriyor.

Bursa’da yaşayan, üniversitede sosyal bilimler alanında çalışan genç bir araştırmacı olarak şunu net söyleyebilirim: İnsan cinselliği, sandığımızdan çok daha geniş bir spektrum. Ve aseksüellik bu spektrumun “yokluk” değil, “farklı bir varoluş biçimi” olarak anlaşılması gereken bir parçası.

—

Aseksüellik Nedir? Yanlış Bilinenlerden Başlayalım

Tekisimalat okurlarına özel hazırlanan bu içerikte “Aseksüellik LGBT mi” hakkında en önemli detayları derledik.

Aseksüellik en basit tanımıyla, bir kişinin başkalarına karşı cinsel çekim hissetmemesi durumudur. Burada önemli bir ayrım var: Bu durum cinsel isteğin tamamen yokluğu anlamına gelmek zorunda değildir. Bazı aseksüel bireyler cinsel davranışlarda bulunabilir, ancak bu davranışlar romantik ya da duygusal bir çekimden değil, farklı nedenlerden kaynaklanabilir.

Cinsel çekim ve cinsel davranış aynı şey değil

Günlük hayatta bu iki kavram sık sık karıştırılır. Örneğin biri yemek yemeyi seviyor diye her gün aç olmak zorunda değildir. Aynı şekilde bir kişi cinsel ilişkiye giriyor diye mutlaka cinsel çekim hissediyor anlamına gelmez.

Aseksüel bireylerde temel fark, “birine karşı cinsel çekim duyma deneyiminin olmaması”dır.

Spektrum meselesi

Bilimsel literatürde aseksüellik tek bir sabit kategori olarak değil, bir spektrum olarak ele alınır. Örneğin:

Gri-aseksüellik: Nadiren cinsel çekim hissetme

Demi-aseksüellik: Sadece güçlü duygusal bağ kurulduğunda cinsel çekim hissetme

Tam aseksüellik: Hiç cinsel çekim hissetmeme

Bu çeşitlilik, insan cinselliğinin “açık-kapalı” bir anahtar gibi değil, bir renk skalası gibi olduğunu gösterir.

—

Aseksüellik LGBT mi? Asıl Tartışmanın Kalbi

Bu soruya net bir cevap vermeden önce “LGBT” kavramının neyi ifade ettiğini anlamak gerekir. LGBT; lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender kimliklerini kapsayan bir şemsiye terimdir. Zamanla bu yapı LGBTQ+, LGBTQIA+ gibi daha kapsayıcı hale gelmiştir.

Buradaki kritik nokta şudur: LGBT yalnızca cinsel yönelimleri değil, heteronormatif olmayan kimlikleri de kapsayan sosyal bir çatı kavramdır.

Aseksüellik neden bu tartışmanın içinde?

Aseksüellik, klasik anlamda “başka bir cinsiyete yönelim” ya da “aynı cinsiyete yönelim” gibi bir kategori değildir. Çünkü burada yönelim, cinsel çekim ekseni üzerinden tanımlanır ve aseksüellik bu eksenin dışında konumlanır.

Ancak bu, onu otomatik olarak “dışarıda” bırakmaz. Çünkü LGBT hareketi sadece “kimden hoşlanıyorsun?” sorusuna değil, aynı zamanda norm dışı cinsellik deneyimlerine de alan açan bir sosyal harekettir.

Akademik bakış açısı

Sosyoloji ve queer teori açısından bakıldığında LGBT, yalnızca biyolojik çekim yönünü değil, toplumsal normlara uymayan tüm cinsellik ve kimlik deneyimlerini kapsayan bir çerçeve olarak ele alınabilir. Bu bağlamda aseksüellik çoğu akademisyen tarafından LGBT+ şemsiyesi içinde değerlendirilir.

Ancak burada önemli bir nüans var: Her aseksüel birey kendini LGBT içinde tanımlamayabilir. Kimlik, sadece teorik sınıflandırma değil, kişisel bir deneyimdir.

—

Aseksüellik Bir Hastalık mı? Bilim Ne Diyor?

Toplumda en sık karşılaşılan yanlışlardan biri, aseksüelliğin bir “bozukluk” ya da “tedavi edilmesi gereken bir durum” olduğu düşüncesidir. Modern psikoloji ve tıp literatürü bu görüşü desteklemez.

DSM ve tıbbi sınıflandırmalar

DSM-5 (Amerikan Psikiyatri Birliği’nin tanı kılavuzu), aseksüelliği bir bozukluk olarak tanımlamaz. Burada önemli bir ayrım vardır: Eğer kişi cinsel isteksizlikten dolayı ciddi bir rahatsızlık yaşıyorsa bu farklı bir klinik durum olabilir. Ancak aseksüel bireyler genellikle bu durumdan rahatsızlık duymaz; bu onların doğal cinsel yönelimidir.

Bir benzetme yapalım

Herkesin kahve sevmesi gerekmez. Bazıları çay sever, bazıları hiç içmez. Kimsenin “kahve içmiyorsan sorun var” dememesi gerekir. Aseksüellik de benzer şekilde, insan çeşitliliğinin bir parçasıdır.

—

Aseksüellik ve Romantik Çekim: Her şey cinsellik değil

Aseksüellik çoğu zaman “romantik ilişki yokluğu” ile karıştırılır. Oysa bu iki kavram tamamen farklıdır.

Aromantik ve aseksüel farkı

Aseksüel: Cinsel çekim hissetmez

Aromantik: Romantik çekim hissetmez

Bir kişi aseksüel olup romantik ilişki yaşayabilir. Ya da aromantik olup cinsel çekim hissedebilir. Bu kombinasyonlar insan deneyiminin ne kadar çeşitli olduğunu gösterir.

Günlük hayattan bir örnek

Bir kişi “ben ilişki istiyorum ama cinsellik benim için önemli değil” diyebilir. Bir başkası ise “duygusal bağ kuruyorum ama romantik ilişki istemiyorum” diyebilir. Bu çeşitlilik aslında düşündüğümüzden çok daha yaygın.

—

Aseksüellik LGBT mi? Sosyal ve Kültürel Perspektif

Türkiye gibi toplumlarda cinsellik çoğu zaman konuşulmayan bir alan. Bu nedenle aseksüellik gibi kavramlar ya yanlış anlaşılır ya da hiç bilinmez.

Toplumsal normların etkisi

Toplum genellikle herkesin “bir gün evleneceği, çocuk sahibi olacağı ve romantik-cinsel ilişki yaşayacağı” varsayımıyla hareket eder. Bu varsayım heteronormatif bir çerçevedir.

Aseksüel bireyler bu çerçevenin dışında kaldığında çoğu zaman yanlış anlaşılır:

“Henüz doğru kişiyi bulmadın”

“Zamanla geçer”

“Bir sorun var”

Bu tür söylemler bilimsel değil, toplumsal varsayımlara dayanır.

Gerçeklik daha basit

Bazı insanlar sadece cinsel çekim hissetmez. Bu bir eksiklik değil, farklı bir deneyim biçimidir.

—

Bilimsel Araştırmalar Aseksüellik Hakkında Ne Söylüyor?

Son 20 yılda yapılan araştırmalar, aseksüelliğin oldukça gerçek ve istikrarlı bir yönelim olduğunu göstermektedir.

Kinsey ölçeği ve ötesi

Kinsey ölçeği, cinsel yönelimi 0’dan 6’ya kadar bir spektrumda değerlendirir. Ancak aseksüellik bu modelde tam olarak yer bulmakta zorlanır çünkü mesele sadece “kime yöneliyorsun” değil, “hiç yönelim hissediyor musun?” sorusudur.

Bu nedenle modern araştırmalar aseksüelliği ayrı bir kategori olarak ele alır.

Nörobiyolojik tartışmalar

Bazı çalışmalar cinsel çekimin nörolojik ve hormonal süreçlerle ilişkili olduğunu gösterse de, aseksüellik için “eksik hormon” gibi basit açıklamalar bilimsel değildir. İnsan beyninin sosyal ve duygusal işleyişi çok daha karmaşıktır.

—

Aseksüellik ve İlişkiler: Gerçek Hayatta Nasıl Görünüyor?

Aseksüel bireylerin ilişki yaşamı olmadığı düşüncesi yaygındır ama bu doğru değildir.

Farklı ilişki modelleri

Romantik ilişki yaşayan aseksüeller

Partneriyle cinsellik yaşamayan ama duygusal bağ kuran bireyler

Açık ilişkiler kuran çiftler

Platonic partnerlikler

Bu modellerin her biri gerçek hayatta karşılığı olan ilişki biçimleridir.

Klişeleri kırmak

İlişki = cinsellik denklemine sıkışmak, insan ilişkilerinin zenginliğini görmemizi engeller. Aseksüellik bu denklemi sorgulatan önemli bir örnektir.

—

Sonuç Yerine: Aseksüellik LGBT mi?

Bu sorunun tek bir evrensel cevabı yoktur. Çünkü cevap, hangi çerçeveden baktığınıza bağlıdır.

Sosyal hareketler açısından bakıldığında: çoğu zaman LGBT+ şemsiyesi içinde değerlendirilir

Kimlik deneyimi açısından bakıldığında: her birey kendini bu şemsiye içinde görmek zorunda değildir

Bilimsel açıdan bakıldığında: aseksüellik geçerli ve doğal bir cinsel yönelimdir

Asıl önemli nokta şudur: Aseksüellik bir “yokluk” değil, insan cinselliğinin doğal bir varyasyonudur. Ve bu çeşitlilik, insan olmanın en ilginç yanlarından biridir.

“Aseksüellik LGBT mi” konusunu beğendiyseniz Tekisimalat sayfamızdaki diğer makalelerimize de göz atmanızı öneririz.